9

សំណួរៈ តើវិមជ្ឈការជាអ្វី? ចូរបង្ហាញពីភាពខុសគ្នារវាងវិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ។

ចម្លើយៈ វិមជ្ឈការ គឺជាការផ្ទេរអំណាច និងការទទួលខុសត្រូវលើមុខងារសាធារណៈពីរដ្ឋបាលកណ្ដាលទៅអង្គភាពជំនាញរបស់ក្រសួងនៅអង្គភាពក្រោមបង្គាប់ និងរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាគុណភាព ប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ច ការកើនឡើងនូវសិទ្ធអំណាច និងសមត្ថភាពនៃកម្រិតថ្នាក់ផ្សេងៗរបស់រដ្ឋបាលជាតិ។

          បង្ហាញពីការខុសគ្នារវាងវិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការៈ

          × វិមជ្ឈការ

          »គោលបំណងដើម្បីឲ្យប្រសើរឡើងនូវការគ្រប់គ្រងតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ និងអភិបាលកិច្ចល្អនៅថ្នាក់រដ្ឋបាលក្រោមជាតិ

          »អង្គភាពអនុវត្ត គឺជានីតិបុគ្គលដាច់ដោយឡែក

          »មានតំណាងកើតចេញពីការបោះឆ្នោតផ្ទាល់តាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ

          »ធ្វើជាតំណាងរបស់អ្នកបោះឆ្នោត

          »ទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ចំពោះអ្នកបោះឆ្នោត និងប្រយោលចំពោះរដ្ឋាភិបាល

          »តម្រូវឲ្យមានការចូលរួមពីប្រជាជន

          »មានភាពជាម្ចាស់ក្នុងការអនុវត្តផែនការអភិវឌ្ឍន៍។

          × វិសហមជ្ឈការ

          »គោលបំណងដើម្បីបង្ខិតការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋឲ្យនៅជិតប្រជាពលរដ្ឋ និងធ្វើឲ្យការផ្ដល់សេវាសាធារណៈដល់ប្រជាជនកាន់តែរហ័សមានប្រសិទ្ធភាព

          »អង្គភាពអនុវត្តមិនមែន ជានីតិបុគ្គលដាច់ដោយឡែកពីថ្នាក់ជាតិទេ

          »មន្ត្រីអនុវត្តកើតចេញពីការតែងតាំង

          »ធ្វើជាតំណាងរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិ

          »ទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ចំពោះរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិ

          »មិនតម្រូវឲ្យមានការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋឡើយ

          »អនុវត្តក្នុងនាមស្ថាប័ន ដែលធ្វើប្រតិភូកម្ម។

សំណួរៈ អ្វីជាកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌? ហើយវាមានសារៈសំខាន់អ្វីខ្លះ?

ចម្លើយៈ កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌គឺកម្រងអត្ថបទច្បាប់ដែលមានលក្ខណៈជាកិច្ចព្រមព្រៀង ឬកិច្ចសន្យាដែលត្រូវបានរដ្ឋភាគីនីមួយៗទទួលយកដើម្បីអនុវត្តនៅក្នុងរង្វង់អធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន និងធានាឲ្យប្រជាជនទទួលបាននូវសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ខ្លួនក្នុងវិសាលភាពមួយដ៏ពេញលេញតាមដែលអាចធ្វើទៅបានដោយមានការទទួលស្គាល់ សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ សិទ្ធិស្មើគ្នាតាំងពីកំណើតដែលមិនអាចលក់ដូរផ្ទេរ ឬដកហូតបាន។

          វាមានសារៈសំខាន់ដូចតទៅ៖

          »ប្រជាជាតិនីមួយៗមានសិទ្ធិស្វ័យសម្រេចក្នុងការប្រកាន់គោលជំហរនយោបាយ និងខិតខំអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌

          »មានសិទ្ធិចាត់ចែងដោយសេរីនូវភោគទ្រព្យធម្មជាតិរបស់ខ្លួនដោយគ្មាននរណាម្នាក់អាចដកហូតនូវមធ្យោបាយផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតនោះឡើយ

          »បុរស និងស្ត្រីមានសិទ្ធិស្មើគ្នាខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌

          »ធានាដល់សិទ្ធិធ្វើការងាររបស់បុគ្គលគ្រប់រូបសិទ្ធិទទួលបានកម្រិតជីវភាពគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្ទាល់ខ្លួន និងគ្រួសារ។

          »សិទ្ធិទទួលបាននូវកម្រិតសុខភាពទាំងរាងកាយនិងស្មារតី ដូចជាកាត់បន្ថយអត្រាមរណៈ មាតានិងទារក វីធីបង្ការ ការព្យាបាល និងការត្រួតពិនិត្យជំងឺឆ្លងរាតត្បាត ព្រមទាំងសិទ្ធិមានសន្ដិសុខផ្ទាល់ខ្លួន និងសន្ដិសុខសង្គម

          »សិទ្ធិទទួលការអប់រំគ្រប់កម្រិតសិក្សា និងទទួលបានអាហាររូបករណ៍សមតាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន។